Baran Bozdağ
Boğaziçi Üniversitesi - Yazar / Editör
Arkaik insan türleri yani homininlere ait DNA dizilerinin kalıntılarını analiz eden ve milyonlarca yılı kapsayan modern insanın evrimine ait sırları çözmeye çalışan antropolog Alan Rogers'ın son 3 yılda gerçekleştirdiği çalışmaları, insan evrimi bilmecelerinden birisine yanıt üretiyor. Diğer evrimsel genetikçiler gibi, Rogers da hominin genomlarını mutasyonlarına ve ortak genlerine bakarak karşılaştırma yolunu izlemesinin yanı sıra Rogers aynı zamanda bu antik insan popülasyonlarının tarihine dair bilgiler üretmemizi sağlayacak bir istatistiksel metot da geliştirdi.

2017 yılında gerçekleştirdiği bir çalışmada Rogers; Neandertal ve Denisovanların birbirlerinden zannettiğimizde çok daha önce ayrılmış, kopmuş veya genetik olarak uzaklaşmaya başlamış olduklarını tespit etti. Buna dayanarak daralan popülasyon boyutlarını savlayan Rogers'a bilim dünyasından antropologlar Mafessoni ve Prüfer'den kendi DNA analizlerinin farklı sonuçlar ürettiği yönünde itirazlar geldi. Rogers ise iki tarafın da haklı olabileceğini ancak yöntemlerin ikisinin de genetik verileri iyi incelemeye yetmediğini düşünüyordu.

University of Utah bünyesinde gerçekleştirilen yeni bir çalışmada, antik insan popülasyonları arasında gerçekleşmiş olan en eski üreme olayını (interbreeding) keşfeden Rogers, incelemeler ile 700.000 yıl önce Neandertal ve Denisovan atalarının insanların en eski ataları olan yani süper-arkaikler ile birlikte üremiş olduklarını ortaya çıkardı. Bu kayıt da, şu ana kadar türler arası üreme tarihine bakıldığında birbirine en uzak iki grup arasında gerçekleşen üreme olarak kaydedildi. Bu zaman aralığı için hakim insan türünün Homo antecessor olduğunu biliyoruz. İnsanların Afrika'dan Avrasya'ya gerçekleştirdikleri yolculuk için bildiğimiz zaman çizelgesini de revize eden araştırmacılar, yeni istatistiksel metotlarının eski DNA örneklerinden insan soyağacının geçmişine bakmanın yeni bir yolu olduğunu belirtti.

Farklı gruplar arasıdaki üreme olaylarının kayıtlarının revize halini gösteren araştırıcılar
en üstte (yani bilinen en eski olayda) 744,372 yıl önce en uzak iki grup arasındaki gen akışının
gerçekleşmiş olduğunu keşfetti. Bu olay süper arkaikler ile Neandertal-Denisovan ataları
arasında gerçekleşmişti.
Telif: Alan Rogers


Şu ana kadar hep karanlık kalmış bir insan evrimsel tarihi segmentine ışık tutan bu gelişme sayesinde süper-arkaik insan popülasyonu büyüklüğü ve muhtemel gen akışının veya gen değişiminin neler olduğunu da daha kolay anlayabileceğiz. Science Advances'da yayımlanan çalışmada Rogers, modern Afrikalılar ve Avrupalılar ile;  Neandertal ve Denisovanlar'ın paylaşmakta olduğu mutasyonların neler olduğu da incelendi.

Bu paylaşım ögeleri beş farklı türler arası üreme episoduna işaret ediyor ve bunlardan birisi de daha önceden bilgimiz dışında olan 700 bin yıl önce gerçekleşmiş vakâ idi. Bu etkileşimin ögelerinden biri olan süper-arkaik insan ataları ise, Neandertal ve Denisovanların atası olan gruptan çok çok daha önce ayrışmaya başlamıştı. Bu nedenle üremenin gerçekleştiği farklı türler, bugüne kadar birbirine en uzaktan akraba olan insan popülasyonları olarak kayda geçti. Tüm bu bulgular, insan evrimi başta olmak üzere tüm canlıların evrim tarihinde verimli döl üretebilme (birlikte üreyebilme) izolasyonunun evrilmesinin ne kadar uzun zaman alacağını da göstermiş oluyor.

Diğer ipuçları ile birlikte genom analizlerine dayanarak araştırmacılar aynı zamanda efektif popülasyon büyüklüğünün ne olduğunu ve antik insan popülasyonlarının ne zaman ayrılmaya başladığını da inceleyen araştırmacılar süper-arkaiklerin kendi alt türlerine yaklaşık 2 milyon yıl önce ayrışmış olduğuna işaret etti. Avrasya üzerinde 1.85 milyon yaşında insan fosillerinin olması da bununla tutarlılık gösteriyor.

Bilimciler, Afrika'dan Avrasya'ya insanların üç ayrı dalga ile yayılmış olduğunu da öne sürdü. Bunlardan birincisi süper-arkaiklerin popülasyon patlaması ile iki milyon yıl önce Avrasya'ya girmiş olmasıydı. Akabinde 700.000 yıl önce Neandertal ve Denisovan ataları Avrasya'ya ulaştı ve direkt olarak kısa süre içinde süper-arkaiklerin devamı olan türler ile etkileşime girdi. Son olarak da, 50.000 yıl kadar önce akabinde de Avrupa'ya gidip direkt Neandertaller ile de üremiş olan modern insanların bu göçü gerçekleştirdiklerini biliyoruz.
Kaynak ve İleri Okuma
Etiket

Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?

Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.

Destek Ol

Yorum Yap (0)

Bunlar da İlginizi Çekebilir