Kişilik Bakımından Bonobolara Kıyasla Şempanzelere Daha Çok Benziyoruz

Bonobolar, sakin, uysal ve şehvet dolu topluluklara sahip olmaları bakımından diğer büyük apeler arasında oldukça ünlüdür. Öte yandan şempanzeler ise daha saldırgan eğilimleriyle meşhurdur. Fakat fark..
Görsel Telif:

Bonobolar, sakin, uysal ve şehvet dolu topluluklara sahip olmaları bakımından diğer büyük apeler arasında oldukça ünlüdür. Öte yandan şempanzeler ise daha saldırgan eğilimleriyle meşhurdur. Fakat farkları her ne olursa olsun, yapılan bir araştırmaya göre bonobolar; şempanzeler ve insanlar ile benzer kişilik özelliklerine sahip.

Hayvanat bahçelerinde tutsak edilmiş 150’den fazla bonobo üzerinde yapılan araştırmanın ardından, bilim insanları apelerin 6 temel kişilik özelliklerine sahip olduğu bulgusuna ulaştılar. Bu kişilik özelliklerinden 4’ü insanlarla ortak özellikler ve bu da her üç türün kişilik özellikleri bakımından geniş benzerlikler gösterdiğini ortaya koyarken, bazı temel farklılıklar da söz konusu.

Bonobo ve şempanzeler, insanın yaşayan en yakın akrabalarıdır ve yaklaşık 6 milyon yıl önce ortak bir atadan evrimleşmişlerdir. Şempanzelere kıyasla bonobolar daha az agresiftirler ve risk almaktan daha fazla kaçınırlar, bu da bilim insanlarını başka ne gibi farklılıkların söz konusu olduğu noktasında araştırmaya sevketti.

Psikologlar, insan kişilik özelliklerini; deneyime açıklık, nevrotiklik, sorumluluk güdüsüyle hareket etme, dışadönüklük (ekstraversiyon) ve uygunluk şeklinde beş geniş başlığa böler. Bu da; birçok kişisel özelliğin aynı başlıkta gruplandırılan diğerleriyle ilişkili olduğu anlamına gelir. Dolayısıyla, sosyal bir insanın; daha sakin ya da kendini hissettiren ya da dışadönüklükle bağlantılı diğer özelliklere sahip olması daha muhtemeldir.

Geçmişte yapılan çalışmalarda, araştırmacılar bu ilişkisel benzerlik testini şempanzelere de uygulamış ve söz konusu beş büyük başlığın şempanzelerde de görüldüğünü ancak şempanzelerin rekabetçi maharet ile ilişkili özellikleri de içeren baskınlık adı altında başka bir başlığa daha sahip oldukları bulgusuna ulaştılar. Araştırma ekibi, ölçekleri, bu defa bonoboların esir tutulduğu hayvanat bahçelerine gönderdi ve bakıcılardan bonobolardaki korkusuzuluk, sakınganlık, direngenlik, inovasyon ve oyun oynama istekliliği gibi 54 farklı özelliği sıralamalarını istediler. Şempanzelerde olduğu gibi, bonobo kişilik özellikleri de sorumluluk duygusu ile hareket etme, girişkenlik, açıklık, uygunluk, nezaket ve dışadönüklük olarak altı başlıkta kümelendi.

Bonobolardaki girişkenlik şempanzelerdeki baskınlığa benziyor. Aşırı girişken bonobolar daha bağımsız, daha kendinden emin ve diğer üyelerden yiyecek çalmaya ya da zorbalık yapmaya daha eğilimliler. Bonobolardaki sorumluluk duygusu ile hareket etme biçimi ise şempanzelerdekine benzer ve daha az agresyon ve daha öngörülebilir davranışlar ile bağlantılı.

Nezaket ise apeleri odaklanmış ve direngen yapan nitelikleri ima ediyor. Şempanze ve insanlarda, nezaket bir nevi düşük agresyon ve öngörülebilirlikle birlikte sorumluluk duygusu ile hareket etme şeklindedir. Fakat bonobolarda ise nezaket kopuktur ve ayrı bir unsur oluşturuyor.

Sonuçların gösterdiğine göre; bizler, şempanzelerle beş ortak kişilik özelliği gösterirken, bonobolarla dört ortak başlığa sahibiz. Yani kişilik özelliklerimiz bakımından bonobolara kıyasla daha çok şempanzelere benziyoruz. Araştırmacılara göre; atasal kişilik özelliklerimizin de şempanzelerdekine benzer bir biçimde olması muhtemel.

Eğer öyleyse, yaklaşık 6 milyon yıl önce yaşamış olan her üç türün de ortak atasının daha çok şempanze benzeri bir kişilik yapısına sahip olabildiğini düşünebiliriz. Psychological Science ‘da yayımlanan çalışmaya göre; evrimsel süreçte, bonobolar nezaket açısından ayrışma göstermişler. Öte yandan insanlar da şempanzelerdeki gibi çok güçlü bir baskınlık boyutu göstermediklerinden kuzenlerimizden bu açıdan ayrışma göstermişler.


Araştırma Referansı ve Kaynak:
-Weiss, Alexander, Nicky Staes, Jeffrey JM Pereboom, Miho Inoue-Murayama, Jeroen MG Stevens, and Marcel Eens. “Personality in Bonobos.” Psychological science (2015): 0956797615589933. Link
-Baggaley, K. “The Big Five Personality Traits: The Bonobo Version” https://www.braindecoder.com/post/the-big-five-personality-traits-the-bonobo-version-1404474015


Bu içerik BilimFili.com yazarı tarafından oluşturulmuştur. BilimFili.com`un belirtmiş olduğu “Kullanım İzinleri”ne bağlı kalmak kaydıyla kullanabilirsiniz.

Etiket
  • Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?
  • Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.
  • Destek Ol
Yorum Yap (1 )

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

  • Ali Can 02 Nisan 2017 - 22:54
  • Bonobo ve şempanzeler, insanın yaşayan en yakın akrabalarıdır.

    Bu cümle konularak, goril ve orangutanlar dışlanmış.

    Evet şempanze ve bonobo, insanların belki %90 ında ağırlıklı olarak var ancak kalan %10 un şempanzeyle uzaktan yakından alakası yok.

    Araştırmayı yapanlarda hali ile %90 olasılıkla kendi atalarımı araştırayım diye düşünmüş…

    Asıl evrimsel açıdan şempanzeden çok daha gelişmiş olanı, orangutan.
    Orangutanda diğer maymunlarda olmayan bir özellik var, dudaklarını 3 der gibi büzebiliyor. Dememi bekleyenler olabilir…
    Orangutanlar diğer maymunsu türlere göre ekstra düşünme yeteneğine sahip. Şempanzede bu yok. Şempanze taklit ediyor.
    Şempanze doğru ve yanlışı ayırd edemiyor ama orangutan edebiliyor.
    Şempanze şark kurnazı, orangutan halk adamı.
    Eğer şempanze sürüsünün çobanı orangutan değilse, dünya bu hale geliyor maalesef…

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bağış Yap, Destek Ol!
Projelerimizde bize destek olmak isterseniz,
Patreon üzerinden
bütçenizi zorlamayacak şekilde aylık veya tek seferlik bağışta bulunabilirsiniz.
E-Bülten Üyeliği
Duyurulardan e-posta ile
haberdar olmak istiyorum.
Reklam Reklam Ver
Arşiv