Kurtlar ve Köpekler Adaletsizliğe Tepki Gösteriyor

Viyana’da[1] yapılan ve 8 Haziran’da Current Biology’de yayınlanan yeni bir karşılaştırmalı psikoloji çalışmasına[2]  göre sadece köpekler değil kurtlar da adaletsizliğe insanlar ve primatlara benzer ..
Komşu kafeslerle yapılan deneyden bir kare. Görsel telif: Rooobert Bayer

Viyana’da[1] yapılan ve 8 Haziran’da Current Biology’de yayınlanan yeni bir karşılaştırmalı psikoloji çalışmasına[2]  göre sadece köpekler değil kurtlar da adaletsizliğe insanlar ve primatlara benzer biçimde tepki gösteriyorlar.  Kurtlar ve köpekler sadece partnerleri ödül aldıkları ya da kendilerine daha düşük kalitede ödül verildiği deneyde işbirliği yapmayı reddettiler. Bu davranışın iki soyda da eşit güçte gerçekleşmesi, uzun süredir varsayıldığının aksine, bu davranışın köpeklerin evcilleştirilmesinin yarattığı bir etki olmadığını, bunun yerine ortak bir atadan kalıtıldığını gösteriyor.

Adaletsizliği fark etmek insanda özellikle başkalarıyla işbirliği yaparken daha önemli hale gelen sosyal bir yetenektir. Primatların farklı türleri de adaletsizliği kavrar ve tepki gösterirler[3]. Başka türlerde bu davranışın varlığı nadiren gözlenmektedir ancak köpeklerle yapılan birçok çalışma bu tür için adaletsiz farkındalığının bir biçiminin var olduğunu ortaya koydu.  Şimdiye kadar köpeklerin bu yeteneği insanlara adaptasyonlarıyla yani evcilleştirmeyle bağlantılandırılıyordu.

Hiç ya da düşük kalitede ödül:  Kurtlar ve köpekler adaletsizliği fark ediyor

Ancak en yakın akrabaları kurtlar da benzer bir adaletsizlik farkındalığı sergiliyorlar. Deney iki tür için de aynı şekilde gerçekleştirildi. Deney sırasında araştırmacının komutu ile hayvanların ödül almak üzere zile basması istendi. Yan yana duran kafeslerdeki hayvanlarda sırayla verilen komutlarda birisine tam ödül verilirken, diğerine daha düşük kalitede verildi(kalite testi) ya da hiç verilmedi (ödülsüz test). İki durumda da daha deneyin başında komşu kafestekinin tam ödül aldığını gören test hayvanları deneye katılmayı (zile basmayı) reddetmeyi başladılar.

Araştırmacılardan Jennifer Essler durumu “Deneye devam etmeyi reddetmeleri adaletsizliği fark etme yetenekleri olduğunu kanıtlıyor.” şeklinde açıklıyor. Önemli nokta hayvanlar partnerleri olmadığı zaman iki teste de zorluk çıkarmadan devam ediyorlar. Başka bir araştırmacı Friederike Range “Bu bize eğitmenle işbirliğini sadece ödül almadıkları için kesmediklerini gösteriyor. Reddediyorlar çünkü başka birisi bir şey alırken kendileri almıyor.” diyor.

Aynı zamanda kalite testinde de, kurtlar ve köpekler eğitmenle işbirliği yapmayı ve zile basmayı kesiyorlar. Essler’e göre bu tepki şimdiye kadarki hiçbir deneyde gösterilmemişti ve bu adaletsizliği anladıklarını daha açık biçimde onaylıyor. Kurtlar köpeklere göre daha hassaslar ve eğitmenin çalışmaya devam etmesi için çok daha fazla komut vermesi gerekiyor.

Hiyerarşi de önemli ve görünen o ki evcilleştirme adalet hissini azaltmış

Köpeklerin ve kurtların sürü içerisindeki statüsü de hayvanların işbirliğini kesmelerinde önemli bir noktaydı. Range bu durumu “Yüksek statülü hayvanlar adaletsizlikten çok daha çabuk bıktılar çünkü böyle bir duruma alışkın değiller: Hiçbir şey almamak ya da yalnızca düşük kalite ödül almak. Dolayısıyla hiyerarşi adaletsizliğe verdikleri tepkiyle doğrudan ilgili.” diye açıklıyor.

Deneylerden sonra araştırmacılar hayvanların test partnerlerine ya da deneyi gerçekleştiren kişilere tarafsız bir yakınlaşmada nasıl tepki verdiklerini de değerlendirdiler. Adaletsizliğe uğrayan kurtlar insanlara soğuk davrandılar ama köpekler böyle bir tepki geliştirmedi. “Bu hayvanlar doğrudan insanlarla birlikte yaşamıyor olsalar bile, bize karşı daha yumuşak başlılar. Bu noktada evcilleştirme köpeğin bu davranışını etkilemiş gibi duruyor. İnsanlarla evcil hayvan olarak yakın ilişkileri böylesi durumlardaki bu davranışlarını geliştirmek yerine azaltmış olabilir.”


Sensitivity to inequity is in wolves’ and dogs’ blood kaynağından yeniden düzenlenerek çevrilmiştir.


[1] Viyana’da bulunan Veterinerlik Üniversitesi, Messerli Araştırma Enstitüsü ve Kurt Araştırma Merkezi. Kurumların İngilizce internet siteleri: Messerli Research Institute   Wolf Science Center

[2] Essler, J. L., Marshall-Pescini, S., & Range, F. (2017). Domestication Does Not Explain the Presence of Inequity Aversion in Dogs. Current Biology. doi:10.1016/j.cub.2017.05.061

[3] Kapuçin maymunlarında ve kargalarda yapılan benzer deneyleri Gürkan Akçay’dan okuyabilirsiniz: Adalet Yoksa Oyun da Yok: Hayvanlarda Adalet Duygusu

Bonobolarda yapılan gözlemi Baran Bozdağ’dan okuyabilirsiniz: Bonobolar, Biri Haksızlığa Uğradığında Anlayıp Tepki Verebiliyor


Bu içerik BilimFili.com yazarı tarafından oluşturulmuştur. BilimFili.com`un belirtmiş olduğu “Kullanım İzinleri”ne bağlı kalmak kaydıyla kullanabilirsiniz.

Etiket
  • Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?
  • Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.
  • Destek Ol
Yorum Yap (0 )

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bağış Yap, Destek Ol!
Projelerimizde bize destek olmak isterseniz,
Patreon üzerinden
bütçenizi zorlamayacak şekilde aylık veya tek seferlik bağışta bulunabilirsiniz.
E-Bülten Üyeliği
Duyurulardan e-posta ile
haberdar olmak istiyorum.
Reklam Reklam Ver
Arşiv