‘Kızıl Nova’ Patlaması Geliyor

Bir grup gökbilimci, 2021-2023 yılları arasında bir çift yıldızın birleşerek patlayacağını ve kısa süreliğine gökyüzündeki en parlak objelerden birini oluşturacağını öne sürüyor. 2013 yılında incelenm..
Görsel Telif:

Bir grup gökbilimci, 2021-2023 yılları arasında bir çift yıldızın birleşerek patlayacağını ve kısa süreliğine gökyüzündeki en parlak objelerden birini oluşturacağını öne sürüyor. 2013 yılında incelenmeye başlayan ikili yıldız sistemi KIC 9832227’nin yörünge hızının her geçen an daha da arttığı tespit edilmişti. Buna dayanarak iki yıldızın birbirine yaklaştığını öne süren araştırmacılar iki yıldızın atmosferlerini de paylaştıklarını belirtiyor.

Benzer şekilde, 2008 yılında hiç beklenmedik bir anda patlayan V1309 Scorpii sistemindeki iki yıldız da atmosferlerini paylaşıyor ve hızlanarak tur atmaya devam ediyorlardı. ‘Kızıl nova’ olarak patlayacak olan KIC 9832227’nin kesin patlama zamanı yeni araştırmalar ile belirlenecek ve bu gerçekleştiğinde biz de şovu izleyebileceğiz.

University of Wyoming ve Calvin College’den Fizik ve Astronomi Anabilim Dalı araştırmacılarının yürüttüğü çalışmada, artı eksi bir yıl hata payı ile 2022 yılı içinde bir yıldız çiftinin, bizim gökyüzümüzdeki en parlak objeyi oluşturacak biçimde birleşerek patlayacağı ortaya koyuldu. Bu tip yıldız katastroflarının ne zaman meydana geleceği veya tam olarak ne zaman gerçekleşeceğini tahmin etmek oldukça zor bir süreçtir.

Ne var ki, bahsi geçen ikili çok iyi bilinen ve daha önceden gözlemlenmiş örnekler ile iyi dokümante edilmiş bir ölüm dansını yapmakta olduğundan, araştırmayı yürüten ve çalışmalarını American Astronomical Society’nin yıllık toplantısında sunan bilim insanları, bu kaçınılmaz birleşmenin 5 yıllık süre zarfı içinde gerçekleşeceğini duyurdu.

KIC 9832227 adı ile bilinen ikili sistemi 2013 yılında incelemeye başlayan araştırmacılar bu gök cisminin titreşen bir yıldız mı yoksa gerçekten ikili bir yıldız sistemi mi olduğunu anlayabilmek için çalışmalar yürüttüler. Bu noktada sürekli olarak hızlanan bir yörünge hızını tespit eden bilim insanları, sisteme dahil olan iki yıldızın sürekli biçimde birbirine yaklaşmakta olduğunu ortaya koydu.

Üstteki görselde ifade edildiği gibi aynı zamanda birbirlerinin atmosferini paylaşacak kadar yakın olan bu yıldızlar (görsel bahsi geçen KIC 9832227 sistemindeki birleşmeyi temsil etmemektedir), araştırmacıların daha önce benzer bir uzay fenomenini gözlemledikleri V1309 Scorpii’yi de anımsatıyor.

Aynı şekilde gittikçe hızlanarak kendi etrafında dönen ve birleşik atmosferi bulunan iki yıldızın 2008 yılında birleştiği V1309 Scorpii sayesinde, geçmiş 3 yıllık çalışmada diğer olası açıklamaları da saf dışı bırakarak, iki üniversitenin araştırmacıları önümüzdeki 5-6 yıllık süreci takiben KIC 9832227’yi de aynı sonun beklediğini ortaya koydu.

‘Kızıl Nova’ olarak patlayacak olan iki yıldızın tam olarak ne zaman kesin bir biçimde birleşerek bu fenomene yol açacağı ise önümüzdeki yıllarda sürecek olan incelemelerle ve veri analizleri ile netleşecektir. Günü ve saati öğrendikten sonra umuyoruz ki bizlere de bu şovu izlemek düşecektir.


Makale Referans: DOI: 10.1126/science.aal0579


Bu içerik BilimFili.com yazarı tarafından oluşturulmuştur. BilimFili.com`un belirtmiş olduğu “Kullanım İzinleri”ne bağlı kalmak kaydıyla kullanabilirsiniz.

Etiket
  • Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?
  • Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.
  • Destek Ol
Yorum Yap (2 )

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

  • Prof Dr Osman Demircan 16 Ocak 2017 - 00:08
  • Arkadaşlar, Bileşenleri Güneş benzeri yıldızlardan oluşan çift yıldızların manyetik frenleme ve yörünge-dönme açısal momentumları arasında dönüşüm sonucu sonunda çift çekirdekli tek yıldıza dönüştükleri 1970’li yıllarda kesinlik kazandı. v1309 Sco kırmızı novanın ve bu novanın geçmiş gözlemlerinin analiz sonuçları değen çift yıldızların sonunda kırmızı nova olarak patlama sonucu tek yıldıza dönüştüğü, patlamanın iki yıldız çekirdeğinin kaynaşmasından kaynaklaşmış olabileceği anlaşıldı. Bugün uzayda tek yıldıza dönüşüm aşamasında bilinen çok sayıda (binlerce) değen çift yıldız var. Bunların hassas evrim hesaplarıyla ne zaman patlayıp tek yıldıza dönüşeceklerini tahmin etmek mümkün. Bizim de Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Astrofizik Araştırma Merkezi içinde yüruttüğümüz ve TÜBİTAK’ın desteklediği böyle üç yıllık bir projemiz var. Burada sorun şu anda bu sistemlerin patlama anlarını yani tek yıldıza dönüşüm anlarını burada sözü edilen makalede olduğu kadar hassas hesaplayamıyoruz; Çünkü bilinmeyen çok parametre var; mesela madde kaybı, madde transferi, manyetik alan değerlerinin gelecekte hangi değerlerde olacağını düzgün değişip değişmediklerini bilemiyoruz: Sonuçta en iyi tahminlerle bile patlama anını ancak binlerce yıl hata ile verebiliyoruz. Burada hemen belirtelim ki bu sistemlerin yaşları milyarlarca yıl. Ben, söz konusu makalede verilen KIC9832227 değen çift yıldızının patlama yılı tahmini olan 2022 yılının da doğru olmadığı hatasının binlerce yıl olduğunu biliyorum. Bu nedenle verilen bilgiler maalesef çok doğru değil. Keşke doğru olsaydı.

    • BilimFili 17 Ocak 2017 - 15:35
    • Merhaba Osman bey,
      Bu konuda tarih vermenin güçlüğünden dolayı, haber kaynakları da “cesur bir öngörü” şeklinde söz etmiş. Yıldız çiftinin hareketlerinin iyi belgelendiği ve eldeki verilere göre birkaç yıl içinde kaçınılmaz sonun gerçekleşeceği ileri sürülmüş. Tabi dediğiniz gibi, netleştirilemeyen parametrelerin varlığına rağmen nasıl böyle bir öngörü yapabildiler, bilemiyoruz. Belki de sadece fazla cesurlar 🙂 . Hep birlikte göreceğiz neler olacağını. Katkınız için çok teşekkürler, projenizde başarılar.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bağış Yap, Destek Ol!
Projelerimizde bize destek olmak isterseniz,
Patreon üzerinden
bütçenizi zorlamayacak şekilde aylık veya tek seferlik bağışta bulunabilirsiniz.
E-Bülten Üyeliği
Duyurulardan e-posta ile
haberdar olmak istiyorum.
Reklam Reklam Ver
Arşiv