Görsel Adaptasyona Yeni Bir Bakış: Yılan Gözü

Yılanlar, avlarını gündüz ya da gece vakitlerinde avlayabilecek bir görüşe sahiptirler. Örneğin, gündüz vakitlerinde avlanan yılanların, ultraviyole ışığı filtreleyerek ve görüşlerini keskinleştirerek..
Görsel Telif:

Yılanlar, avlarını gündüz ya da gece vakitlerinde avlayabilecek bir görüşe sahiptirler. Örneğin, gündüz vakitlerinde avlanan yılanların, ultraviyole ışığı filtreleyerek ve görüşlerini keskinleştirerek güneş gözlüğü görevi gören göz lensleri vardır. Buna karşın gece vakitlerinde avlanan yılanlar ise karanlıkta görebilmelerini sağlayan ultraviyole ışık geçişine müsaade eden lenslere sahiptirler.

Molecular Biology and Evolution‘da yayımlanan ve yılanlardaki lensler ve görsel pigment genlerine odaklanan yeni bir çalışma; yılanlardaki ultraviyole (UV) filtreleri ve avlanma metodları arasındaki ilişkiye dair yeni bakış açıları geliştirdi.

Yılanların,  oldukça çeşitlilik gösteren bir çubuk ve koni setlerine (retinada bulunan hayvanların ışığı saptamak için kullandıkları özelleşmiş hücreler) sahip oldukları bilim insanları tarafından uzunca bir süreden beri biliniyordu. Fakat şimdiye kadar, omurgalılardaki (sırt kemiğine sahip hayvanlar) birçok modern görüş çalışması memelilere, kuşlara ve balıklara konsantre olmuştu.

Farklı renkler görebilmek için, hayvanlar, ışığın farklı dalga boylarına duyarlı koni ve çubuk hücrelerindeki görsel pigmentleri kullanırlar. Araştırmacılar 69 farklı yılan türünü içeren geniş bir genom araştırmasının verilerini kullanarak pigment üretiminden sorumlu genleri incelediler. Sonuçta, genlerin türden türe farklılık gösterdikçe pigmentlerin moleküler yapısının ve absorbe edilen ışığın dalga boyunun da değişkenlik gösterdiğini tespit ettiler.

Araştırmada, birçok yılanın üç görsel pigmente sahip olduğu ve gündüz ışığında iki renkli olma eğilimi gösterdikleri –yani birçok insanın görebildiği üç renkten ziyade iki adet ana rengi görebildikleri– bulgusuna ulaşıldı.

Öte yandan, yılanın görsel pigment genlerinin, yılanların, evrimleştiği çeşitli yaşam biçimlerine uygun olabilmek adına pigmentlerinin duyarlı olduğu ışığın dalga boylarındaki birçok değişimi de içeren büyük ölçüde bir adaptasyonu da gerçekleştirdiği sonucuna ulaşıldı.

Bu çalışmada incelenen birçok yılan UV ışığa duyarlıydılar ve bu da yılanların düşük ışık koşullarında da görebilmelerini mümkün kılıyordu. Retinaya ulaşan ve pigmentler tarafından absorbe edilen ışık, ilk olarak gözdeki lenslerden geçiyor. UV ışığa duyarlı görsel pigmente sahip yılanlar dolayısıyla da UV ışığın içeri geçişine müsaade eden lenslere sahiptiler.

Ancak araştırmada, gündüz vakitlerinde avlanan yılanların ise örneğin, bir ağaç yılanı olan Chrysopelea ornata ve Montpelier yılanı Malpolon monspessulanus, UV ışığını engelleyen lensleri olduğu bulgusuna erişildi. Bu lensler gözün zarar görmesini engellemesinin yanı sıra, tıpkı kayakçıların mavi ışığı kesip kontrastı geliştirmek için kullandıkları sarı gözlüklerde olduğu gibi görüşün de keskinleşmesine yardımcı oluyor.

Dahası, UV-filtreleyen lenslere sahip yılanlar retinalarındaki pigmentleri ayarlıyor, böylelikle de uzun dalga boylarını absorbe edebilirken, kısa UV ışığa artık hassaslık göstermiyor.

İncelenen bütün gece avlanan türlerin (örneğin, Arizona elegans) UV ışığı filtrelemeyen lenslere sahip oldukları görüldü. Ancak UV filtreleme lensleri olmayan bazı yılan türleri gündüz vakitlerinde de aktif olabiliyorlar. Araştırmacılar bu yılanların belki de çok keskin görüşe ihtiyaç duymadıklarını ya da parlak ışığın en az olduğu bölgelerde yaşıyor olabilecekleri tahmininde bulunuyorlar.

Pigmentlerin yılanlarda nasıl evrimleştiğinin analiz edilmesiyle, bu yeni araştırmada, yaşayan bütün yılanların son atasının UV ışığa hassas bir görüşe sahip olduğu sonucuna ulaşıldı. Araştırmacılar, yılanların atasal doğasının tartışmalı olduğunu, ancak görüşten elde edilen delillerin bu atanın karadaki düşük ışık koşullarına adapte bir yaşam sürdüğü fikriyle tutarlı olduğunu ileri sürüyorlar.


Kaynaklar ve İleri Okuma:
– Bruno F. Simões, Filipa L. Sampaio, Ronald H. Douglas, Ullasa Kodandaramaiah, Nicholas R. Casewell, Robert A. Harrison, Nathan S. Hart, Julian C. Partridge, David M. Hunt, and David J. Gower. Visual pigments, ocular filters and the evolution of snake vision. Molecular Biology and Evolution, 2016 DOI: 10.1093/molbev/msw148
– Molecular Biology and Evolution (Oxford University Press). “Snake eyes: New insights into visual adaptations.” EurekAlert. http://www.eurekalert.org/pub_releases/2016-08/mbae-sen081616.php (accessed August 22, 2016).


Bu içerik BilimFili.com yazarı tarafından oluşturulmuştur. BilimFili.com`un belirtmiş olduğu “Kullanım İzinleri”ne bağlı kalmak kaydıyla kullanabilirsiniz.

Etiket
  • Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?
  • Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.
  • Destek Ol
Yorum Yap (0 )

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bağış Yap, Destek Ol!
Projelerimizde bize destek olmak istersen
Patreon üzerinden
aylık veya tek seferlik bağışta bulunabilirsin.
E-Bülten Üyeliği
Duyurulardan e-posta ile
haberdar olmak istiyorum.
Reklam Reklam Ver
Arşiv