Şempanzeler de Birbirlerini Sarılarak ve Öperek Teselli Ediyor

Birisiyle aramızda yaşadığımız sorunlardan sonra sempatik davranışlar sergilemek ve birbirimize sarılmak, çözüm için oldukça faydalı olabilir. Yapılan araştırmalara göre, şempanzeler de tıpkı insanlar..
Görsel Telif:

Birisiyle aramızda yaşadığımız sorunlardan sonra sempatik davranışlar sergilemek ve birbirimize sarılmak, çözüm için oldukça faydalı olabilir. Yapılan araştırmalara göre, şempanzeler de tıpkı insanlar gibi, sarılmaları ve öpmeleri aynı amaç için kullanıyor ve işe de yarıyor. İnsanların en yakın genetik akrabaları üzerinde çalışma yapan bilim insanlarının bulgularına göre, agresifliğin kurbanı olan şempanzelerin stres seviyeleri, üçüncü bir şempanze olaya dahil olup teselli ettiğinde azalıyor.

İngiltere’deki John Moores University’den Dr. Orlaith N. Fraser’ın belirttiğine göre, ‘’Teselli genellikle öpücük ya da kucaklama formuna bürünüyor.’’ Fraser’a göre, bu durum oldukça ilginç. Çünkü bu davranış, kavga dışında durumlarda oldukça nadir görülüyor. Eğer öpücük kullanılacaksa, teselli eden şempanze genellikle arkadaşının kafasının üstünden ya da arkasından öpüyor. Sarılmak da tıpkı insanlarda olduğu gibi tek kolun ya da iki kolun, diğer şempanzenin vücuduna dolanması şeklinde gerçekleşiyor.

National Academy of Sciences’da yayımlanan çalışmaya göre; bu davranışın sonucunda tartışma ya da kavga kurbanı şempanzenin stres seviyesinde bir azalma meydana geliyor. Emory University Yerkes Primate Center’dan Dr. Frans de Waal’e göre; bu çalışma stress azalması ve teselli arasındaki ilişkiyi göstermesiyle oldukça önemli. Çünkü, bundan önceki çalışmalarda, tesellinin stres üzerinde herhangi bir etkisi olmadığı öne sürülüyordu. Waal’e göre, bu çalışma  tesellinin şempanzelerde de gerçekten, terim olarak anlamını karşılayıp karşılamadığı konusundaki şüpheleri yok ediyor. Elde edilen bulgular ayrıca, teselli etme davranışının bir empati belirtisi olduğunu da gösteriyor.
sempanzeler-de-birbirlerini-sarilarak-ve-operek-teselli-ediyorlar-sag-bilimfilicom

Araştırma takımında yer almayan De Waal’in önermesine göre, şempanzelerdeki empatinin bu delilleri belki de insanların çocuk yaşlarındaki ‘sempatik ilgi’ olarak adlandırılan davranışı ile eşdeğer olabilir. Çocuklardaki bu davranış, aile bireyleri ile sarılmayı ve onlara dokunmayı içerir ve ‘’aslında bu durum şempanzelerde görülene çok benzer şekilde gerçekleşir, yani bu karşılaştırma çok da ihtimal dışı değil.’’ Fakat, empatinin örneklerine şempanzelerde rastlanırken, diğer maymunlarda rastlanmıyor.

Bazı büyük beyinli kuşlar ve köpeklerde de benzer davranışların görülebileceği ilgili önermeler de mevcut. Fakat, henüz bu hayvanlarda sarılmanın stres seviyesini azalttığı ile yeterince delil elde edilmiş değil.

Daha 1959’da “Farelerin Başkalarının Acısına Gösterdiği Duygusal Tepkiler” diye kışkırtıcı bir başlık taşıyan bir makale yayımlandı: Bir kola bastırdıklarında yiyecek alan fareler, bu işlem yanlarındaki fareye elektrik şoku verdiğinde kola basmayı bırakıyorlardı. Neden fareler yiyecek almaya devam etmiyor ve yanlarındaki elektrikli ızgara üzerinde acıyla dans eden fareyi görmezden gelmiyorlardı?

Klasik deneylerde (ahlaki sebeplerle bu deneyleri yinelemedim), maymunlar çok daha güçlü bir ketleme davranışı sergilemişler. Ne zaman yiyecek almak için bir kolu çekseler, arkadaşlarını elektrik çarptığını gören maymunlardan biri 5 gün, diğeriyse 12 gün boyunca bu hareketi tekrarlamamış. Maymunlar başkalarına acı vermemek için kendileri açlıktan ölecekmiş.

– Frans de Waal (İçimizdeki Maymun)

Memeliler birbirlerinin duygularına karşı duyarlıdır ve muhtaç durumda olanlara yardım ederler. İnsanların evlerini, mesela iguanalar ve kaplumbağalarla değil de tüylü etoburlarla doldurmasının nedeni, memelilerin bir sürüngenin asla sunamayacağı bir şey sunmasıdır. Şefkat verirler, şefkat isterler ve biz nasıl onların duygularına tepki veriyorsak onlar da bizim duygularımıza tepki verirler. (…)

Empati için başkalarının farkında olmak, onların ihtiyaçlarına duyarlı olmak gerekir. Muhtemelen memelilerde, annelerin yavrulara bakmasıyla başlamıştır ama kuşlarda olduğuna dair kanıtlar da vardır.

Bir keresinde Avusturya’nın Grünau şehrindeki Konrad Lorenz Araştırma İstasyonu’nu ziyaret etmiştim. Burada büyük kafesler içinde kuzgunlar vardı. Gerçekten çok etkileyici kuşlar, özellikle de güçlü, kara gagaları suratınızın dibinde, omzunuza tünedikleri zaman! Bana öğrenciyken baktığım evcil cücekargaları hatırlattı. Grünau’da biliminsanları, kuzgunlar arasında aniden patlak veren kavgaları izlemişler ve kenardan seyredenlerin gerginliğe nasıl tepki verdiklerini görmüşlerdi. Kaybedenlerin arkadaşları ya onlara sokuluyor ya da gagalarıyla gagalarına dokunarak teselli ediyordu.

Aynı istasyonda, Lorenz’in kaz sürüsünün torunlarına, kalp atışlarını ölçen aletler takılmıştı. Her yetişkin kazın bir eşi olduğundan, bu ölçümler empati konusunda bir fıkir veriyor. Kuşlardan biri başka bir kuşla kavgaya tutuştuğunda eşinin kalp atışları hızlanıyordu. Hatta eşi kavgaya karışmasa bile kalp atışları kavgadan endişe duyduğunu gösteriyordu. Kuşlar da birbirlerinin acılarını hissediyorlar. (…)

Hem kuşlarda hem de memelilerde bir nebze olsun empati varsa, bu kapasite sürüngen atalarına kadar uzanıyor olsa gerek. Ama bütün sürüngenler değil çünkü çoğu yavrularına bakmaz. Limbik sisteme duyguların beşiği diyen Amerikalı sinirbilimci Paul MacLean’e göre, bakım davranışının en önemli işareti yavruların “kayboldum” çağrısıdır. Küçük maymunlar bunu daima yapar: Anneleri onları geride bıraktığında, dönene kadar bağırırlar. Tek başına bir ağaç dalında otururken sefil bir halleri vardır, belli birine yönelmeyen “kuu” sesleri çıkarırlar uzattıkları dudaklarıyla. MacLean yılan, kertenkele, kaplumbağa gibi çoğu sürüngende “kayboldum” seslenmesinin olmadığını tespit etmiştir.

Ancak birkaç sürüngen, yavru sıkıntıda ya da tehlike altında olduğunda seslenerek anneyi yardıma çağırır. Hiç elinize bebek timsah aldınız mı? Aman dikkat çünkü epey keskin dişleri vardır ama aynı zamanda gırtlaklarından gelen bir çığlık atarlar ve bu sesi duyan anne timsah sudan uçarak çıkar. Böylece sürüngen duygularından şüphe etmek neymiş öğrenirsiniz!

– Frans de Waal (Bonobo ve Ateist)

Kaynak ve İleri Okuma

Etiket
  • Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?
  • Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.
  • Destek Ol
Yorum Yap (0 )

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bağış Yap, Destek Ol!
Projelerimizde bize destek olmak isterseniz,
Patreon üzerinden
bütçenizi zorlamayacak şekilde aylık veya tek seferlik bağışta bulunabilirsiniz.
E-Bülten Üyeliği
Duyurulardan e-posta ile
haberdar olmak istiyorum.
Reklam Reklam Ver
Arşiv