Nasıl Karar Veriyoruz?

Karar vermek, birçoğumuz için oldukça zor bir süreçtir. Nasıl bir kariyer planı yapılacağı ya da evlenme teklifine ne cevap verileceği gibi önemli kararlarlar söz konusu olduğunda birçok insan geceler..
Görsel Telif:

Karar vermek, birçoğumuz için oldukça zor bir süreçtir. Nasıl bir kariyer planı yapılacağı ya da evlenme teklifine ne cevap verileceği gibi önemli kararlarlar söz konusu olduğunda birçok insan geceler boyu uykusuz kalabilir. Daha geniş bir süreci göz önüne aldığımızda ise, hangi yemeği yapacağımıza ya da hangi kıyafeti giyeceğimize karar vermekle geçirdiğimiz zaman bir insanın yaşam süresini göz önüne aldığımızda belkide yıllara tekabul edebilir.

Karar vermek, kolay bir eylem değildir. Fakat, bir karar verdiğimizde, süreç tam olarak şöyle işler;

•Hedefi belirlemek.

•Hedefin değerini belirlemek.

•Bu hedefe ulaşmak için uygun seçenekleri düzenleyip analiz etmek.

•Hedefi karşılayacak her bir seçeneğin olasılığına karar vermek.

•Hedefi karşılamadaki yüksek olasılığa sahip seçeneği seçmek.

•Bu seçeneğin tercih edilmesinden sonra elde edilen tecrübenin gelecekteki kararlarda kullanılmak üzere kaydetmek.

Bu süreç belki de karar vermek için en uygun yöntem gibi görünsede, genellikle, duygularımız ve içgüdülerimiz bu sürecin işleyişini bozar. Elinizi sıcak bir sobanın üzerine bir kere dokundurduğunuzda ve elinizi yaktığınızda, daha sonra elinizi sobanın üstüne bastırmak gibi bir kararı vermezsiniz. Çünkü bu, bilinçli bir tercihten çok öğrenilmiş bir davranıştır. Fakat, yaşadığımız hayat içerisinde karar vermek zorunda olduğumuzda, genellikle hatalarımızı tekrar ederiz.

Birçok ‘yanlış’ karar aslında başlangıçta konulmuş yanlış hedeflerin bir sonucudur. Örneğin bir bağımlılıkla mücade ederken, hedefler aklı başında olup doğru kararı vermekten çok bağımlı olunan madde ya da davranışın sürekli tercih sebebi olmasına doğru kayar. Bundan dolayı, karar vermenin ilk adımı aslında ‘tam olarak ne istiyorum’ sorusu olabilir.

Bir defa hedefinize karar verdiğinizde, bu hedefe nasıl ulaşacağınızın çözümlemesini yaparsınız. Fikirleriniz, tecrübeleriniz, ve kişiliğiniz seçenekleriniz arasında karar vermenizi sağlar.

Örneğin paraya ihtiyacınız olduğu bir durumu ele alalım.

•Akrabalarınızdan ya da arkadaşlarınızdan borç isteyebilirsiniz

•Herhangi bir yerde çalışmaya başlayabilirsiniz

•Daha yüksek getirisi olan başka bir işe girebilirsiniz.

•Yatırımlarınızı gözden geçirebilirsiniz.

Örnek seçeneklerin her birisinin sonuçları, getirileri ya da götürüleri hakkında fikir sahibi olabilmek için, güvenilir kaynaklardan bilgi sahibi olmanız gerekir. Fakat, bu dört seçenek için bile toplanması gereken oldukça fazla veri vardır. Karar verme aşamasında her bir seçenek ile ilgili gerekli bilginin toplanması neredeyse imkansız olduğundan, neleri göz önüne alırız?

Böylesi durumlarda, pişmanlık korkusu güçlü bir motivasyon kaynağıdır. Bu konuda yapılan araştırmaların da gösterdiği; eğer çok fazla seçeneğin arasında kararsız kalmışsak, hangi seçeneklerin tercihi sonrasında daha fazla pişman olacağımızı dikkate alırız. Ayrıca, bilinç altında aslında kendimize karşı da dürüst olmayarak ilk başta belirlediğimiz hedefi safdışı bırakabiliriz ve hangi seçeneğin en iyisi olduğu konusunda kendimizi kandırabiliriz. Para ihtiyacı örneğine geri dönecek olursak, aslında daha fazla paranın elde edilmesi, onu kolay yoldan elde etmemizin geri planına atılabilir.

 


Kaynaklar ve ileri okuma:

  • University of Chicago Press Journals. “Consumer Remorse: Difficult Choices Can Lead to Second-Guessing.” ScienceDaily. May 8, 2010. http://www.sciencedaily.com/releases/2010/04/100419151002.htm
  • University of Chicago Press Journals. “Context Is Everything: New Research Uncovers Key To Consumer Preferences.” ScienceDaily. July 18, 2008. http://www.sciencedaily.com/releases/2008/07/080717095024.htm
  • University Of California, Los Angeles. “How Does Your Brain Respond When You Think About Gambling Or Taking Risks? Study Offers New Insights.” ScienceDaily. Jan. 26, 2007. http://www.sciencedaily.com/releases/2007/01/070126091459.htm
  • Doya, Kenji. “Modulators of decision making.” Nature Neuroscience. Mar. 26, 2008. http://www.nature.com/neuro/journal/v11/n4/abs/nn2077.html

 

Etiket
  • Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?
  • Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.
  • Destek Ol
Yorum Yap (0 )

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bağış Yap, Destek Ol!
Projelerimizde bize destek olmak isterseniz,
Patreon üzerinden
bütçenizi zorlamayacak şekilde aylık veya tek seferlik bağışta bulunabilirsiniz.
E-Bülten Üyeliği
Duyurulardan e-posta ile
haberdar olmak istiyorum.
Reklam Reklam Ver
Arşiv