Kuş Tüyüne Benzer Tüyleri Olan Pterozor Fosili Bulundu

Çin’de bulunan iyi korunmuş iki pterozor fosili üzerinde yapılan bir çalışma sonucunda, bu uçan sürüngenlerin kıla benzer piknofiberlerin yanı sıra, kuş tüyüne benzer yapılara da sahip olduğu ke..
Görsel Telif: Yuan Zhang/Nature Ecology & Evolution

Çin’de bulunan iyi korunmuş iki pterozor fosili üzerinde yapılan bir çalışma sonucunda, bu uçan sürüngenlerin kıla benzer piknofiberlerin yanı sıra, kuş tüyüne benzer yapılara da sahip olduğu keşfedildi. Anlaşılan o ki, pterozorlar arasında hem yarasalardaki gibi kürke, hem de kuşlardaki gibi tüylere sahip olan türler vardı. Çalışmayı gerçekleştiren ekip, elde ettikleri bulguları Nature Ecology & Evolution dergisinde yayımladı.

Dinozorlar çağında yaşamış canlılar olan pterozorlar, gerçekten uçabilen ilk omurgalılardı. Ancak günümüzde soyları bütünüyle tükenmiş durumda olduğundan, uçan sürüngenlere ilişkin yanıtlanmamış pek çok soru var. Şimdiye dek yapılan çalışmalarda, pterozor derisinin piknofiber adı verilen kıl gibi uzantılarla kaplı olduğunu göstermişti. Yeni çalışmada ise bu sürüngenlerin ayrıca kuş tüyünü andıran tüylerinin de olabildiği ortaya kondu. Ekibin kıdemli üyesi Mike Benton, keşiflerinin kuş tüyünün evrimsel kökenine ilişkin çok önemli ipuçları verdiğinin altını çiziyor.

Çalışma kapsamında araştırmacılar iyi korunmuş iki tane kısa kuyruklu pterozor fosilini analiz etti. Bu hayvanlar yaklaşık 160 milyon ilâ 165 milyon yıl öncesinde, şu an Çin sınırlarında kalan bölgede yaşamıştı. Bilimciler bu hayvanların 4 farklı çeşit tüye sahip olduklarını belirtiyor. Piknofiber çeşitlerinden biri kabarık kıllar gibi olup, hayvanın başında, gövdesinde, uzuvlarında ve kuyruğunda bulunuyordu. Diğer üç piknofiber çeşidi arasında ise kanatlarda ve kafada bulunan, modern kuş tüyü gibi dallanan kıvrık ipliksi tüyler vardı.

Dört ayrı çeşit pterozor piknofiberi belirlendi. (Telif: Z. Yang et al/Nature Ecology & Evolution 2018)

İzgeölçümü (spektroskopi) sonucunda, bu piknofiberlerin hepsinin kimyasal bileşimlerinin, modern kuş tüyüne benzer olduğu anlaşıldı. Elektron mikroskobu taraması sayesinde de pigment paketçikleri içerdikleri, yani renkli olabildikleri keşfedildi; melanozomlarına bakılırsa çoğunlukla kahverengi idiler. Tüm bu tüylerin olası rolleri arasında ısıl yalıtım, aerodinamik hava akışı, kamuflaj ya da süslenme için renklilik ya da kedi bıyığı gibi algılama amaçlı olabilecekleri düşünülüyor. İleri görüntüleme teknikleri, yakın gelecekte bu pterozor tüylerinin yapısına ilişkin daha fazla bilgi edinmemizi sağlayabilir.

Piknofiber türlerinin pterozorun nerelerinde bulunduğu gösterilmiş. (Telif: Zixiao Yang and Baoyu Jiang, adapted by Liliana D’Alba/Nature Ecology & Evolution 2018)

Kuş tüyleri, günümüzde omurgalıları süsleyen en karmaşık yapılar olma niteliği taşıyor. Eskiden sadece kuşlarla ve onların dinozor atalarıyla sınırlı olduğu düşünülüyordu. Ancak kuş tüyünün evrimsel kökeni tartışmalı bir konuydu. Elde edilen yeni bulgular, kuş tüyünün hem pterozorların hem de dinozorların ortak atasında evrilmiş olması olasılığını destekleyebilir. Bununla birlikte, kuş tüyü benzeri yapıların bu iki soyda bağımsız olarak evrilmiş olma olasılığı da hâlâ var.

Kuş tüyünün olası evrimsel kökenine ilişkin bir tablo. (Telif: Julio Lacerda)

Dinozorlar gibi pterozorlar da arkozordu. Krokodilyenleri de kapsayan bu sürüngen grubu, muhtemelen Geç Permiyan Dönem’de (250 milyon yıldan uzun süre önce) belirmiş ve onu izleyen Mezozoik Çağ’da baskın olmuştu. Arkozorlar yaklaşık 66 milyon yıl öncesine dek bollaşmayı sürdürdü. Kretas sonundaki kitlesel yok oluşla birlikte, geriye sadece bir dinozor soyu (kuşlar) ve birkaç krokodilyen kaldı.

Çalışmada, pterozorlar ile diğer arkozorlardaki tüy evriminin karşılaştırmalı bir analizi de sunuluyor. (Telif: Baoyu Jiang, Michael Benton et al./Nature Ecology & Evolution)

Karmaşık, dallanmış yapılar olan gerçek kuş tüyleri, çeşitli teropodlarda (dinozor aile ağacının kuşları da kapsayan ana dallarından biri) bulundu. Daha az karmaşık tüyler ise teropod olmayan birkaç dinozorda görüldü. Onlarca yıldan bu yana, paleontologlar iyi korunmuş pterozor fosillerinde de bazı tüyler buluyordu. Basit yapılara sahip (dallanmamış, boş tüpler gibi) olan bu tüylere piknofiber adı veriliyordu. Pterozor resmi çizen sanatçılar da hayvanı kürke benzer bir kıl örtüsüyle betimliyordu. Ancak yeni yapılan çalışmada, kısa kuyruklu iki pterozor örneğinde dört ayrı çeşit piknofiber olduğu saptandı.

Yanliao Biotasında fosilleşmiş pterozor piknofiberleri arasında basit boş bir tüpü andıran Tip 1 (e) ve daha karmaşık olan üç başka çeşit bulunuyor ve bunlar gerçek kuş tüylerine benzer şekilde dallanan bir yapı sergiliyor (h, k, n). (Telif: Baoyu Jiang, Michael Benton et al./Nature Ecology & Evolution)

Tip 1 basit, içi boş piknofiberler olup, diğer pterozorlarda da bulunan çeşit olarak belirtiliyor. Bu piknofiber çeşidi iki örneğin de vücutlarının büyük bölümünü kaplıyor. Memelilerin alt kürklerine benzetilen yapının, ısıl düzenlemede rol oynayabileceği düşünülüyor. Diğer üç çeşit ise dallanan yapılar olmalarıyla dikkat çekiyor ve sadece belirli bölgelerde bulunuyorlar. Örneğin bir ağaç dalını andıran Tip 4 (bkz. n harfi ile belirtilen kare) sadece kanat zarlarında yer alıyor. Tip 2 ve Tip3 (bkz. h ve k harfleri ile belirtilen kareler) ise daha farklı dallanma yapısına sahipler ve örneklerden birinin sadece başında, boynunda ve uzuvlarında bulunuyor.

Kaynak ve İleri Okuma

Etiket
  • Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?
  • Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.
  • Destek Ol
Yorum Yap (0 )

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bağış Yap, Destek Ol!
Projelerimizde bize destek olmak isterseniz,
Patreon üzerinden
bütçenizi zorlamayacak şekilde aylık veya tek seferlik bağışta bulunabilirsiniz.
E-Bülten Üyeliği
Duyurulardan e-posta ile
haberdar olmak istiyorum.
Reklam Reklam Ver
Arşiv