Dikenleriyle Öten Memeli: Çizgili Ova Tenreği

Çizgili ova tenreği (Lat. Hemicentetes semispinosus) Madagaskar’da yaşayan küçük bir endemik tenrek türüdür. Sırtının ortasında bulunan bir grup özel dikeni birbirlerine çarparak ses çıkarmasıyl..
Görsel Telif:

Çizgili ova tenreği (Lat. Hemicentetes semispinosus) Madagaskar’da yaşayan küçük bir endemik tenrek türüdür. Sırtının ortasında bulunan bir grup özel dikeni birbirlerine çarparak ses çıkarmasıyla, gövde hareketiyle işitsel mesaj iletme (İng. stridulation; stridülasyon) yetisi olan tek memeli tür olma ünvanına sahiptir (genellikle böcekler ve yılanlar bu yöntemi kullanır). Örneğin, yavru annesinden ayrı düşerse, sırtını kaplayan dikenlerin ortasında yer alan özel diken kümesini kullanarak çıkardığı bir sesle annesine çağrı gönderir. Bazen de yaklaşan bir tehlikeyi birbirlerine haber verirler. Dil şaklatma da bu türün yabancılara karşı kullandığı yöntemlerden biridir. Ekolokasyon becerileri olup olmadığı ise hâlâ netleşmiş değildir.

Çizgili ova tenreği, hem gece hem de gündüz etkinlik gösteren bir hayvandır. Başlıca besin kaynağı toprak kurtçuklarıdır ama bazen başka omurgasızlar veya meyve yediği de görülmüştür. Kalabalık gruplar hâlinde yaşayan bir türdür. Testisleri beden içindedir. Ayrıca eteneli (plesantalı/ döleşli) bir memeli türü olmasına rağmen, tenreklerde kloak (hem üreme hem de katı ve sıvı boşaltım için kullanılan tek açıklık) bulunur

Çizgili ova tenrekleri sadece Madagaskar adasına özgü bir türdür.

Siyah, dikenli bir kürkü vardır ve gövde boyunca sarı veya açık kahverengi çizgiler göze çarpar. Başının üstündeki dikenler ise genellikle sarı bir taç gibi görünür. Sırtındaki 15 tane civarındaki diken benzeri duyusal kıl, kedi bıyıklarının daha kısa ve kalın hâli gibidir; altlarında “kıl titreştirme diski” adı verilen (İng. quill vibrator disc – QVD) kutanöz kaslar vardır. Bu sayede hayvan bu duyusal dikenleri, uzun tırnaklı birinin parmaklarını oynatarak tırnak uçlarını birbirine vurmasına benzer hareketler yapmak için kullanabilir.

Stridülasyon organı olarak kullanılan üç sıra hâlindeki özel dikenler görülüyor. (Telif: Link E. Olson, University of Alaska Fairbanks)

Stridülasyon dikenlerinin bir başka görünümü. (Telif: BBC)

Bir başka bireyin duyusal dikenleri. (Telif: A Quill Vibrating Mechanism for a Sounding Apparatus in the Streaked Tenrec (Hemicentetes semispinosus), DOI: 10.2108/zsj.27.427)

Stridülasyon becerisine en sık rastlanan hayvan grubu böceklerdir (cırcır böceği, çekirge vb) ancak balık, yılan (engerek), kuş (Machaeropterus deliciosus) ve örümcek (tarantula) türleri arasında da stridülasyon yapanlar olduğu bilinmektedir. Memelilerde ise bu yeti bakımından tek örnek çizgili ova tenreğidir. Çoğu hayvanda, beden uzuvlarının çeşitli hareketleriyle ses çıkarma mekanizması tipik olarak küçük bir çıkıntı yapının, ince girinti-çıkıntıları olan bir yüzey üzerinde gezinmesiyle işler; bu pikap iğnesinin plak üzerinde gezinerek belirli bir sesi çalmasına benzetilebilir. Bazen de “ses dosyası”nı taşıyan yapı, sesi üretmek için titreşen yapı olur. Sonuç olarak stridülasyon yapan farklı böcek türlerinin kendine özgü cırcırları olur.

Kaynak ve İleri Okuma

Etiket
  • Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?
  • Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.
  • Destek Ol
Yorum Yap (0 )

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bağış Yap, Destek Ol!
Projelerimizde bize destek olmak isterseniz,
Patreon üzerinden
bütçenizi zorlamayacak şekilde aylık veya tek seferlik bağışta bulunabilirsiniz.
E-Bülten Üyeliği
Duyurulardan e-posta ile
haberdar olmak istiyorum.
Reklam Reklam Ver
Arşiv